گذاشته از آن استفتا نمايد . البته انسان با خود دشمنى ندارد ؛ تمام معاصى از روى جهالت و نادانى و غفلت از مبادى آن و نتايج آن از انسان صادر مىشود . اما فايدهء خيالى مترتّب بر آن ، آن است كه انسان به قدر چند دقيقه قضاى شهوت نفسانى خود را در ذكر مَساوى مردم و كشف عورات آنها كرده ، و با بذله گويى و هرزه‌سرايى ، كه ملايم با طبيعت حيوانى يا شيطانى است ، صرف وقت نموده مجلس آرايى نموده و تشفّى قلبى از محسودان نموده است . اما آثار زشت آن ، شمّه‌اى از آن را در فصل‌هاى سابق شنيدى . اكنون شمّه‌اى از آن را گوش كن و عبرت‌گير و در ميزان مقايسه‌گذار . البته اين تفكر و موازنه نتايج حسنه دارد . اما آثار آن در اين عالم ، آن است كه انسان از چشم مردم مىافتد و اطمينان آنها از او سلب مىشود . طباع مردم بالفطره مجبول به حبّ كمال و نيكويى و خوبى و متنفر از نقص و پستى و زشتى است ؛ و بالجمله ، فرق مىگذارند بين اشخاصى كه احتراز از هتك مستور و از كشف اعراض و سراير مردم كنند ، و غير آنها . حتى خود مغتاب نيز شخص محترز از اين امور را از خود ممتاز داند ، فطرتاً و عقلًا . اگر كار را از حد گذراند و پردهء ناموس اعراض مردم را دريد ، خداوند او را در همين عالم رسوا مىكند . چنانچه در روايت اسحاق بن عمّار ، كه سبق ذكر يافت « 1 » ، مذكور است . و بايد انسان بترسد از آن رسوايى كه به دست حق تعالى واقع شود كه جبران پذير نخواهد بود . پناه مىبرم به خداوند از غضب حليم . بلكه ممكن است هتك حرمات مؤمنين و كشف عورات آنها انسان را منتهى به سوء عاقبت كند ؛ زيرا كه اگر اين عمل در انسان ملكه شد ، تأثيراتى در نفس دارد كه يكى از آنها اين است كه توليد بغض و عداوت مىكند نسبت به صاحبش ؛ و كم كم زياد مىشود . و ممكن است اين بغض و عداوت باعث شود كه در وقت مردن كه كشف بعض حقايق بر انسان شود و معاينهء بعض عوالم را كرد و پردهء ملكوت برداشته شد ، انسان به واسطهء رؤيت مقامات آنها و اكرام و اعظام حق تعالى از

--> ( 1 ) - ر . ك : صفحه 337 .